Pijn tijdens het vrijen? Dit zijn de oorzaken en bewezen oplossingen

Pijn tijdens het vrijen komt vaker voor dan gedacht. Toch blijven veel vrouwen ermee rondlopen, uit schaamte of omdat ze denken dat het “erbij hoort”. De medische term voor pijn tijdens seks is dyspareunie. Het gaat om aanhoudende of terugkerende pijn vóór, tijdens of na vaginale penetratie.

Hoe vaak komen pijnlijke betrekkingen voor?

Onderzoek toont aan dat 10 tot 20% van de vrouwen op een moment in hun leven pijn ervaart tijdens het vrijen. Tijdens de menopauze stijgt dit percentage tot meer dan 50%, voornamelijk door hormonale veranderingen die de vaginale gezondheid beïnvloeden.^1,2

Wat zijn de oorzaken van pijn tijdens het vrijen?

Pijnlijke betrekkingen hebben zelden één enkele oorzaak. Vaak gaat het om een combinatie van lichamelijke, hormonale en psychologische factoren.

Vaginale droogheid

Vaginale droogheid is een van de meest voorkomende oorzaken van pijn bij het vrijen. Door een daling van oestrogeen – bijvoorbeeld tijdens de menopauze, de borstvoedingsperiode of bij bepaalde hormonale behandelingen – kan het vaginale slijmvlies dunner, droger en gevoeliger worden.³

Dit kan leiden tot:

• branderigheid;
• irritatie;
• een trekkend gevoel;
• pijn tijdens of na penetratie.

Genito-urinair syndroom van de menopauze (GSM)

Bij vrouwen in en na de menopauze kan vaginale droogheid deel uitmaken van het genito-urinair syndroom van de menopauze, afgekort als GSM. Dit omvat vaginale én urinewegklachten, zoals droogheid, pijn bij het vrijen, jeuk, irritatie en vaker aandrang om te plassen.⁴

Overgevoeligheid, infecties of huidaandoeningen

Terugkerende infecties, een verstoord vaginaal microbioom of huidaandoeningen zoals lichen sclerosus kunnen de intieme zone gevoeliger maken. Daardoor kan aanraking of penetratie pijnlijk worden.

Spierspanning van de bekkenbodem

Een overactieve of gespannen bekkenbodem kan penetratie bemoeilijken of pijnlijk maken. Deze spanning ontstaat soms onbewust, bijvoorbeeld na eerdere pijnervaringen, stress, een bevalling of uit angst dat de pijn opnieuw zal optreden.

Psychologische en relationele factoren

Angst voor pijn, stress, vermoeidheid of negatieve seksuele ervaringen kunnen pijn versterken of in stand houden. Dat betekent niet dat de pijn “tussen je oren zit”: lichamelijke spanning, emoties en pijn beïnvloeden elkaar.

Wat kan helpen bij pijnlijke betrekkingen?

De juiste aanpak hangt af van de oorzaak. Soms helpen eenvoudige, niet-hormonale maatregelen. Bij aanhoudende, ernstige of onverklaarde pijn is het belangrijk om een arts of gynaecoloog te raadplegen.

1. Gebruik een geschikt glijmiddel

Bij pijn door vaginale droogheid kan een glijmiddel een belangrijke eerste stap zijn. Een glijmiddel vermindert de wrijving tijdens seks en kan zo onmiddellijk meer comfort bieden.^4,5

Een geschikt glijmiddel:

• vermindert wrijving tijdens penetratie;
• verhoogt het comfort;
• kan kleine beschadigingen door wrijving helpen voorkomen;
• werkt onmiddellijk op het moment van gebruik.

Waarop let je bij de keuze van een glijmiddel?

• een langdurig glijvermogen;
• een pH die aangepast is aan de intieme zone;
• een formule zonder parfum en zonder suikeralcoholen;
• ingrediënten die de hydratatie ondersteunen;
• compatibiliteit met condooms en seksspeeltjes;
• een formule die geschikt is voor een gevoelige intieme zone.

Aqua Glide versus een klassiek glijmiddel op waterbasis

Niet alle glijmiddelen op waterbasis hebben dezelfde samenstelling. Onderstaande tabel toont waarin Aqua Glide verschilt van een klassiek waterbasis glijmiddel. Controleer bij andere producten altijd de ingrediëntenlijst en gebruiksinstructies, omdat formules per merk verschillen.

“Klassiek glijmiddel op waterbasis” verwijst hier naar veelvoorkomende productformules en niet naar ieder glijmiddel op de markt. De exacte eigenschappen verschillen per merk en product.

2. Ondersteun de intieme huid ook buiten seksuele momenten

Een glijmiddel wordt gebruikt tijdens intiem contact en werkt onmiddellijk. Bij aanhoudende droogheid kan daarnaast een dagelijkse verzorging aangewezen zijn die de uitwendige intieme huid hydrateert en helpt beschermen.

Een glijmiddel en een dagelijkse intieme verzorging hebben dus niet exact dezelfde functie en kunnen elkaar aanvullen.

3. Overweeg bekkenbodemtherapie

Wanneer spierspanning een rol speelt, kan begeleiding door een gespecialiseerde bekkenbodemkinesitherapeut helpen. Je leert de bekkenbodem bewust voelen, ontspannen en opnieuw vertrouwen opbouwen.

4. Bespreek lokale hormonale behandelingen met je arts

Bij ernstige klachten tijdens of na de menopauze kan een arts een lokale oestrogeenbehandeling overwegen. Die kan helpen om het vaginale slijmvlies te herstellen en droogheid en pijn te verminderen. Dit gebeurt altijd op medische indicatie en onder begeleiding.⁴

5. Praat erover

Praten over pijn – met je partner én met een zorgverlener – kan de druk verminderen en helpt voorkomen dat je te lang met de klachten blijft rondlopen. Neem de tijd, forceer niets en stop wanneer iets pijn doet.

Wanneer raadpleeg je een arts?

Laat pijn tijdens het vrijen medisch beoordelen wanneer:

• de pijn aanhoudt of regelmatig terugkomt;
• de klachten plotseling ontstaan;
• je ook bloedverlies, abnormale afscheiding, jeuk of een branderig gevoel ervaart;
• je huidveranderingen, wondjes of kloofjes opmerkt;
• penetratie moeilijk of onmogelijk wordt;
• de pijn een negatieve invloed heeft op je welzijn of relatie.

Tot slot

Pijnlijke betrekkingen zijn geen taboe en geen noodlot. Ze zijn een signaal van je lichaam dat aandacht verdient. Met de juiste kennis, een geschikt glijmiddel, aangepaste verzorging en professionele begeleiding kan intimiteit opnieuw comfortabeler worden.

Wil je meer weten over een glijmiddel dat specifiek ontwikkeld werd met aandacht voor de gevoelige intieme zone? Ontdek Aqua Glide .

Bronnen

1. Harlow BL et al. Prevalence of symptoms consistent with vulvodynia. American Journal of Obstetrics and Gynecology, 2014.
2. Laumann EO et al. Sexual dysfunction in the United States. JAMA, 1999.
3. Kingsberg SA et al. Vulvar and vaginal atrophy in postmenopausal women. Menopause, 2013.
4. North American Menopause Society. Management of genitourinary syndrome of menopause. Menopause, 2020.
5. World Health Organization. Guidelines concerning vaginal practices and lubricant use.